Over het algemeen genomen de meest gebruikte broedmachine.Dit zijn over het algemeen kasten of bakken van kunstof of hout in diverse afmetingen.          De  eieren liggen horizontaal  op een rooster en de warmtebron bevindt zich boven de eieren. De eieren moeten 2 tot 3 maal per dag met de hand gekeerd worden. De temperatuur wordt gemeten aan de bovenzijde van het ei.                Deze broedmachines komen het dichtste in de buurt van het natuurlijk broeden. De vlakbroeder kan voorzien zijn van een automatische of handbediende keerinrichting, deze gemakken zijn niet van invloed op het broedproces. Deze machines zijn vaak het goedkoopste in aanschaf en geven over het algemeen  vrij goede resultaten. Deze machines zijn ook met beperkte kennis en middelen zelf te maken. Bij een vlakbroeder is de temperatuur aan de bovenkant van het ei hoger als aan de onderzijde.

Motorbroeder, vaak zitten in een motorbroeder meerdere laden voor eieren op te leggen meestal liggen de eieren vlak (rolhorden) en de warmte wordt verdeeld door een ventilator, deze broedmachines bestaan in diverse afmetingen en uitvoeringen. Een motorbroeder heeft het voordeel dat er tijdens het broeden eieren bijgelegd kunnen worden omdat deze machine (vaak) een aparte uitkomst lade heeft. De motorbroeder kan voorzien zijn van een automatische of handbediende keerinrichting, een automatische vochtregeling en digitale weergave vochtigheidsgraad en temperatuur e.d. De temperatuur van een motorbroeder ligt lager als de temperatuur van een vlakbroeder. Bij een motorbroeder is de temperatuur in de gehele machine constant.

De temperatuur in de broedruimte moet zijn tussen de 15°c en 25°c nooit beneden de 15°c let op de meeste broedmachines zijn voor gebruik in ruimten rond de 20°c en waar een constante lucht vochtigheid heerst. Als je geen constante temperatuur hebt is teveel temperatuursverschil in de machine, plaats de machine in een voldoende geventileerde ruimte maar zorg dat die niet in de tocht en in het felle zonlicht staat. Sommige merken broedmachines zijn bijna niet gevoelig voor temperaturen onder de 10° C. Ook de woonkamer is niet geschikt als broedlokaal ivm de verschillen in luchtvochtigheid, temperatuur en trillingen waar de broedmachines enorm gevoelig voor zijn en wat negatieve uitkomst tot gevolg heeft. Plaats dus de broedmachine niet op houten vloeren of in ruimtes waar veel gelopen wordt of huisdieren rondlopen dit trilt meer als je denkt. Dit is vaak ook een over het hoofd geziene oorzaak van het niet uitkomen van de eieren.

Deze is vaak van machine tot machine verschillend de temperatuur in een vlakbroeder is ander dan die van een motorbroeder. Ook in vlakbroeders zijn temperatuurs verschillen mogelijk. Gewoon uitproberen bij welke temperatuur je de beste resultaten hebt en welke voor de machine geschikt is, dit wordt vaak ook door de fabrikant aangeraden.

Bij een vlakbroeder in het algemeen gemeten aan bovenkant ei tussen 38.5 en 38.9° Celcius zijn ( voor kippen ). Bij een motorbroeder in het algemeen 37.5 en 38°celcius zijn ( voor kippen ). Zorg dat met broeden de temperatuur niet boven de 104°F of 40°C komt dan zijn de kiemen beschadigd en sterven af waardoor de  broedeieren waardeloos zijn heb je dan nog uitkomst zullen de meeste kuikens misvormd zijn o.a. krome tenen. Bij een te koude temperatuur 98° F of 36.7° zijn de uitkomst resultaten minimaal en wat een later uitkomst van kuikens tot gevolg heeft. Bij eenden moet de broedtemperatuur in een vlakbroeder 37,5 °c zijn en het vocht moet zijn 45% en tijdens de laatste 3 dagen voor de uitkomst 70 %.

De temperatuur kan aangegeven wordeen in Celcius (C) of Fahrenheit (F). Je kan dit zelf gemakkelijk omrekenen bijvoorbeeld: Omrekenen Celcius in Fahrenheit: delen door 5 dan vermenigvuldigen met 9 en 32 optellen = F v.b.     31°C : 5 x 9 + 32 = 87.8° F Omrekenen Fahrenheit in Celcius 32 aftrekken dan delen door 9 en vermenigvuldigen met 5 = C v.b.     98.6° F - 32 : 9 x 5 = 37° C

Zorg voor een goede thermometer geen huis en tuin thermometer maar een broedthermometer je kunt deze vaak ijken met een koortsthermometer die is namelijk altijd betrouwbaar let op deze blijft staan op de temperatuur in de broedmachine zo kun je dus je andere thermometer controleren. Tegenwoordig worden ook digitale thermometers gebruikt deze werken op een batterij en zijn zeer nauwkeurig. Je moet je echter niet blind staren op tienden van graden dit is echter van geen invloed op het broedproces.

Een goede luchtvochtigeheid is tijdens het broeden 50 a 55 % (vlakbroeder)     40 à 50 % (motorbroeder) en moet de laatste 2 dagen verhoogt worden tot 65 % a 70 % ( bij kippen ). Je kunt de luchtvochtigheid meten met een (afstelbare) hygrometer Je kunt een draad hygrometer (ook droge hygrometer genoemd) makkelijk zelf ijken dit doe je door de hygrometer is een vochtige doek te wikkelen en een half uur te laten zitten haal je hem dan onder het washandje uit dan moet het vocht percentage op 95 % staan zo niet regel je hem zelf bij dan is je hygrometer geijkt.

Thermostaten heb je in verschillende soorten een etherthermostaat deze werkt op een ethercapsule die de temperatuur regelt is een vrij goedkope thermostaat maar reageert op luchtdruk verschillen en daardoor niet altijd betrouwbaar is en we daardoor regelmatig moeten bijregelen. De electronische thermostaat is erg nauwkeurig en makkelijk af te regelen en zeer betrouwbaar.

Je hebt vele mogelijkheden om een broedmachine te maken  van o.a kunststof, mdf, meubelplaat , multiplex, betonplex een oude koelkast of diepvries, maar zorg er wel voor dat je watervast materiaal gebruikt vanwege de vochtigheid in de machine en met een glad oppervlak dit is ook makkelijk met het reinigen van de broedmachine.

Je hebt veel soorten verwarming voor broedmachines o.a. gewone lampjes, ovenlampjes, verwarmings spiralen, verwarmingsmatjes, verwarmingdraden, verwarmingstegeltjes en nog vele soorten meer.

Wat ook erg belangrijk is het ontsmetten van de broedmachine  je kunt hiervoor gebruiken formol, dettol, sabenyl, clinafarm, virkon en zelfs bleekwater kan worden gebruikt. Het beste is de broedmachine iedere keer na het broeden te ontsmetten en ook als de machine lang niet gebruikt is. Na het broeden de machine goed luchten en laten drogen.

Je kunt ook diverse isolatie materialen (tussen de binnen en buiten wand van de machine) o.a. kurk, tempex, steen of glaswol, purschuim het beste is als je een isolatielaag hebt van 3 a 4 cm. Hoe beter je isolatie hoe minder gevoelig voor temperatuur wisselingen en des te zuiniger in energie verbruik.

Zelfbouw broedmachine, als je dit gaat doen moet echter in je achterhoofd nemen enkele factoren,  het lukt bijna nooit de eerste keer, je moet experimenteren met de temperatuur en de luchtvochtigheid. Je moet vooral zorgen dat je de temperatuur en de luchtvochtigheid constant blijven. Dit zijn de belangrijkste dingen voor de machine. Zelf heb ik al diverse broedmachines gemaakt, dit zijn de materialen die ik gebruikt heb en globaal de kosten hiervan. Electronische thermostaat 65 € of etherthermostaat 30 € - thermometer 10 € - verwarmingskabel 10 € of verwarmingsmatje 25 € of een weerstandsdraad 30 €- hygrometer 10 €- lamp 1 €- lampfitting 1.5 € ( lamp en fitting voor verlichting in de broedmachine )- scharnieren, sluiting, schroeven, nagels, lijm, sileconenkit, kroonsteenstjes, stroomkabel e.d  30 € - tempex 5 € - verder afval plaatmateriaal en afval glas -gaas voor eierladen 5 € . De kosten van de onderdelen zijn afhankelijk van de kwaliteit en de fabrikant. Zorg ook voor voldoende ventilatie gaatjes in de broedmachine.

Bewaar de broedeieren op een koele plaats b.v in een koele berging of in een kelder want de bewaartijd is erg afhankelijk van de temperatuur. Let op de broedeieren NIET in de koelkast bewaren. Bij kippeneieren als de temp 18 a 20°c is de bewaartijd max 4 dagen. Bij kippeneieren als de temp 18 a 16°c is de bewaartijd  7 dagen. Bij kippeneieren als de temp 14 a 10°c is de bewaartijd 10 tot 14 dagen. Bij temperaturen boven 25°c worden de eieren vrijwel waardeloos als broedei. Je kunt de broedeieren bewaren in een eierdoosje met de punt naar beneden je kunt ze ook in een bakje met zaagmeel zetten dit kun je doen als je de eieren niet langer bewaart als 4 a 5 dagen. Bewaar je de eieren langer dan moeten ze 2 maal per dag 180° over de lengteas gedraaid worden dit om te voorkomen dat de eierdooier uitzakt en de hagelsnoer beschadigd wordt, vergeet geen merkteken op de eieren te zetten zodat je weet hoe je moet draaien. Als je geen kelder of plaats hebt  kun je het volgende doen graaf een gat in de grond doe daar een dichte emmer of kist met daarin de broedeieren zorg wel dat de emmer of kist minmaal 50 cm diep in de grond zit doe er wel een stevige deksel op voor eierrovers. Bevuilde broedeieren voorzichtig schoonmaken met neosabenyloplossing zit het vuil er dik op voorzichtig schoonmaken met een mesje nadien afwassen met de oplossing. Denk bij het vervoer van broedeieren aan trillingen probeer deze te voorkomen b.v vervoeren in een koelbox of doos gevuld met zaagmeel.

Als de kuikens uit de eieren zijn gekomen kun je ze nog 24 uur in de broedmachine laten tot ze opgedroogd zijn, dan kun je ze verhuizen naar de opfokruimte waar ze verwarmt worden door een infraroodlamp, een verwarmingsmatje of elsteinlamp de kuikens hoeven de eerste 24 tot 48 uur geen voedsel tot zich te nemen i.v.m. het verteren van de dooierrest. De temperatuur onder  de kunstmoeder moet bedragen ongeveer 30° c bouw deze temperatuur met 5 graden per week af tot de buiten temperatuur bereikt is. Let op dat als je de kuikens niet op een gladde ondergrond waardoor ze met de pootjes uit elkaar schuiven en zo blijven liggen dit is bijna niet te herstellen. Als bodembedekking kun je het beste gebruiken zaagmeel, houtkrullen, maar zeker geen zand of stro,  je kunt de kuikens ook op een fijne rooster van gaas zetten.

Broedmachines.

Korfbroedmachines, in deze machines staan de eieren met de punt naar beneden in korven. De korfbroedmachines kunnen voorzien zijn van een handbediende of automatische keerinrichting. Deze machines zijn er in de uitvoering met ventilator of met slaglijsten die de warmte door de machine verdelen.

© (copyright) all rights reserved.

De broedmachine van Douwe van der veer.

De broedmachine van Jan Aardema.